Татьяна Савельева қорғаныс министрінің орынбасары болып тағайындалды

Бұл қызметке Татьяна Савельева тағайындалды. Сол күні ол Құрылтай депутаты ретіндегі өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтатты, деп хабарлайды Qumash.kz

Қорғаныс ведомствосына ауысқанға дейін ол қаржы жүйесінде көп жыл еңбек етіп, Қаржы вице-министрі, Мәжіліс депутаты және Қаржы және бюджет комитетінің төрағасы қызметтерін атқарған.

Савельеваның тағайындалуы Қазақстанда әйел адамның Қорғаныс министрінің орынбасары қызметіне алғаш келуі емес. 2001 жылы бұл қызметке Жаннат Ертлесова тағайындалған.

Қорғаныс ведомствосына ауысқанға дейін Ертлесова да Савельева сияқты Үкіметтің қаржы-экономикалық блогында басшылық қызметтер атқарған. Ол бұл қызметте алты ай жұмыс істеген.

Татьяна Савельева кім?

Татьяна Савельева 1976 жылғы 11 сәуірде дүниеге келген. Ол Ақмола аграрлық университетін "Экономика және менеджмент" мамандығы бойынша, кейін Еуразия ұлттық университетін "Экономика" мамандығы бойынша тәмамдаған.

Еңбек жолын Астана қаласының қаржы басқармасында бастаған. 2002 жылдан бастап Қаржы министрлігінде, сондай-ақ Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігінде жұмыс істеп, бас маман, бөлім бастығы, басқарма бастығының орынбасары, бас сарапшы және департамент директорының орынбасары қызметтерін атқарған.

2012 жылы Татьяна Савельева Бюджеттік жоспарлау және болжау департаментінің директоры болды. Кейін Қаржы министрлігінің Бюджеттік жоспарлау департаментін басқарды.

2016 жылғы 5 сәуірде Савельева Қаржы вице-министрі қызметіне тағайындалды. Бұл қызметте ол 2023 жылғы наурызға дейін жұмыс істеді.

2023 жылғы наурызда ол VIII шақырылымдағы Мәжіліс депутаты болды. 2024 жылғы ақпанда Мәжілістің Қаржы және бюджет комитетінің төрағасы болып сайланды. 2026 жылғы шілдеде оның Мәжіліс депутаты ретіндегі өкілеттігі тоқтатылды. Тамыз айында "Әділет" партиясынан Құрылтай депутаты болды.

Савельеваның мемлекеттік наградаларының қатарында "Құрмет" ордені, Қазақстан Республикасының Құрмет грамотасы және "Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл" медалі бар.

Бюджет, салық және несие

Савельеваның депутаттық қызметі кезіндегі негізгі бағыттарының бірі бюджет саясаты болды. 2023 жылғы желтоқсанда жұмыс тобының жетекшісі ретінде ол жаңа Бюджет кодексінің жобасын таныстырып, "бюджетті басқарудан" нәтижелерді басқаруға көшу бюджеттік жоспарлауды қалай өзгертуі керектігін түсіндірді.

2025 жылы Савельева салық реформасы мәселесін көтерді. Атап айтқанда, ол базалық ҚҚС мөлшерлемесін 16%-ға дейін арттыру мәселесін қосымша талқылау қажеттігін, сондай-ақ әлеуметтік маңызы бар медициналық тауарлар мен қызметтерге жеңілдіктерді сақтауды айтты. Сонымен қатар ол жер қойнауын пайдалануға қатысты салықтық жеңілдіктер, құрылыс компанияларына ҚҚС бойынша берілетін жеңілдіктерді алып тастау және салықтық тәуекелдерді басқарудың ашықтығы мәселелерін көтерді.

Тағы бір маңызды тақырып – мемлекеттік статистиканың сапасы. 2025 жылғы маусымда Савельева Ұлттық статистика бюросына аудит жүргізуді ұсынды. Оның айтуынша, ресми және ведомстволық статистика көбіне бір-бірімен ықпалдаспайды әрі өзара қайшы келеді. Депутаттың пікірінше, шынайылыққа сәйкес келмейтін деректер өңірлерге берілетін трансферттерді дұрыс есептеуге және бюджетті жоспарлауға кедергі келтіреді.

Ол ауыл шаруашылығына қатысты деректерді нақты мысал ретінде келтірді. Деректердегі айырмашылықтар анықталғаннан кейін мал басының саны шамамен 5 млн басқа артық көрсетілгені белгілі болған. Савельева есептеу әдістемесін ғана емес, Бюроның заманауи талдау жүйесіне көшуге дайындығын да тексеруді ұсынды.

Ол қарыз алушылардың мәселелерімен де айналысты. 2026 жылғы мамырда Савельева Проблемалық кредиттер қорына қатысты депутаттық сауал жолдады. Депутаттар қордың стресс-активтермен жұмысын және бюджет қаражатының тиімді пайдаланылуын талдады.

Савельеваның айтуынша, 2012 жылы уақытша дағдарысқа қарсы құрал ретінде құрылған Қор өз қызметін нақты аяқтау мерзімінсіз жалғастырып келеді. Ол қордың жұмыс моделін қайта қарауды ұсынды. Оның бағалауынша, мемлекеттік оператордың мерзімсіз жұмыс істеуі нарықтық тетіктерді бұрмалап, стресс-активтердің жеке нарығының дамуына кедергі келтіреді.

Сол депутаттық сауалда ол активтерді басқарудан түскен кірістердің едәуір бөлігі ұзақ уақыт бойы Ұлттық қорға және бюджетке аударылмай, Қордың қарамағында қалғанына назар аударды. Сондай-ақ Савельева Проблемалық кредиттер қоры мен Қаржы министрлігі жұмысының тиімділігін бағалайтын өлшенетін көрсеткіштердің жоқ екенін айтты.

Оның тағы бір көтерген тақырыбы – бюджетаралық қатынастар мен өңірлерге берілетін трансферттер. Савельева жалпы сипаттағы трансферттерді анықтау әдістемесін статистикалық базадағы мәселелерге байланысты сынға алды. Оның айтуынша, ресми және ведомстволық статистика әрдайым сәйкес келе бермейді, бұл өңірлер арасындағы қаражатты есептеу мен бөлудің нәтижесіне тікелей әсер етеді. Комитет Жоғары аудиторлық палатаның статистикалық базаларды қалыптастыру әдістемесін қайта қарау жөніндегі ұсынысын қолдады.

Қазақстан армиясындағы әйелдер

2026 жылдың жазында жарияланған Қорғаныс министрлігінің мәліметіне сәйкес, армияда 11 әйел басшылық қызметтер атқарады. Олардың қатарында ведомствоның әртүрлі бөлімдері мен құрылымдарында қызмет ететін офицерлер мен әскери қызметшілер бар.

"Бүгінде әйелдер Қазақстан Республикасы Қарулы күштерінің ажырамас бөлігіне айналды. Олар ер адамдармен қатар міндеттердің кең ауқымын табысты орындап келеді. Қазақстан армиясында шамамен 7 мың әйел әскери қызмет атқарады. Олардың 1 мыңға жуығы – офицерлер, ал 6 мыңнан астамы – келісімшарт бойынша әскери қызметшілер", – деп хабарлады Қорғаныс министрлігі.

"Казахстанская правда" басылымы 2015 жылы төрт әйел жоғары деңгейдегі басшылық қызмет атқарғанын жазған. Олардың үшеуі Қорғаныс министрлігінің орталық аппаратындағы департаменттерді басқарса, тағы бірі Қарулы күштердің бас басқармасын басқарған. Бұдан бөлек, сол кезде ведомствоның орталық аппаратында 14 әйел бөлім бастығы және одан жоғары лауазымдарда қызмет атқарған.

Байланысшылардан полковниктерге дейін

Қазақстанда әйелдер үшін әскери білім алу мүмкіндігі бірнеше онжылдықтан бері бар.

2002 жылы Құрлық әскерлерінің әскери институтында "Байланыс" мамандығы бойынша әйелдердің алғашқы түлектері оқуын аяқтады. Олардың көпшілігі әскери қызметін жалғастырып, кейін жоғары офицерлік атақтарға, соның ішінде полковник шеніне дейін жетті.

2023 жылдан бастап Талғат Бигелдинов атындағы Әуе қорғанысы күштерінің әскери институты қыздарды әскери-медициналық факультетке қабылдай бастады. Оқу аяқталғаннан кейін түлектерге алғашқы офицерлік "лейтенант" әскери атағы беріледі және олар Қарулы күштер қатарында қызметін жалғастырады.

Қорғаныс министрлігі бұған дейін әйелдердің десантшылар, теңізшілер, барлаушылар, мергендер, байланысшылар және механик-жүргізушілер қатарында да қызмет ететінін хабарлаған. Әйел әскери қызметшілер арасында әскери дәрігерлер мен педагогтер, қаржыгерлер мен заңгерлер бар.

Олардың арасында қанша офицер бар?

2024 жылы Қорғаныс министрлігі нақтырақ статистика келтірген. Ол кезде Қазақстанның Қарулы күштерінде 6 802 әйел әскери қызмет атқарған, оның ішінде 863 офицер болған.

Офицерлердің қатарында:

• 31 полковник;

• 112 подполковник;

• 235 майор;

• 203 капитан;

• 173 аға лейтенант;

• 109 лейтенант болды.

Кейін Қорғаныс министрлігі армияда шамамен 7 мың әйел, оның ішінде 1 мыңға жуық офицер қызмет ететінін көрсете бастады. Яғни соңғы статистика әйел әскери қызметшілердің жалпы саны да, әйел офицерлердің саны да аздап өскенін көрсетеді.