Мынадай жағдайды елестетіп көріңіз: әйел агрессивті серіктесінен қашып жүр, оған біреу аңду жасап немесе қорқытып-үркітіп жатыр. Оның телефоны, ақшасы болмауы мүмкін, ал жақын маңдағы полиция бөлімшесіне жетуге уақыты жоқ. Мұндай жағдайда ең жақын дәріхана немесе дүкен оған көмек көрсетілетін алғашқы орынға айналуы мүмкін.
Дәл осы идеяға негізделген PANA ("пана") қоғамдық жобасын Қазақстанда енгізуді депутат Лариса Ли ұсынды. Осыған байланысты ол Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаевқа, Мәдениет және ақпарат министрі Арман Қырықбаевқа, сондай-ақ Ішкі істер министрі Ержан Сәденовке депутаттық сауал жолдады.
Депутаттардың бастамасына сәйкес, үй жанындағы дүкендер, дәріханалар, ПИК және МИБ кеңселері зорлық-зомбылық немесе қудалау қаупіне тап болған адам кіріп, көмек сұрай алатын өзіндік "сенім нүктелеріне" айналуы мүмкін.
Үйден бір минуттық жерде орналасқан пана
Жобаның негізінде арнайы PANA белгісімен белгіленетін қауіпсіз орындар желісін құру көзделген. Олар тұрғындарға жаяу жетуге ыңғайлы жерде, шамамен үйден бір минуттық қашықтықта орналасуы тиіс.
Мұндай мекемелердің қызметкерлеріне арналған "Үш қадам" хаттамасы әзірленген. Қауіп төнген адам көмек сұрап келген жағдайда, қызметкерлер:
-
оны қызметтік бөлмеге кіргізіп, агрессордан қорғауы;
-
алғашқы медициналық көмек көрсетуі;
-
тиісті жедел қызметтерді шақыруы керек.
Бастама авторларының айтуынша, бірқатар дүкен, дәріхана және басқа да ұйымдар жобаға қосылуға дайын екенін білдірген. Бұл ретте арнайы ғимараттар салу немесе қосымша инфрақұрылымды күтіп ұстау талап етілмейді. Жобаны жүзеге асыру үшін қазірдің өзінде жұмыс істеп тұрған нысандарды пайдалану ұсынылып отыр.
Неліктен жобаны тек қалаларда ғана емес, ауылдарда да іске қосу қажет?
Депутаттық сауалда Астана қаласындағы жағдайға да жеке тоқталған. Лариса Лидің айтуынша, норматив бойынша әрбір 3 мың тұрғынға бір учаскелік полиция инспекторы қарастырылған. Халық тығыз орналасқан қалалық аудандарда бұл бір инспектордың бірнеше ірі тұрғын үй кешенінің қауіпсіздігіне жауап беруіне әкелуі мүмкін.
Депутаттың сөзінше, ауылдық жерлердегі жағдай бұдан да күрделі. Бір учаскелік инспектор бір-бірінен 20–30 шақырым қашықтықта орналасқан бірнеше елді мекенге қызмет көрсетуі мүмкін.
Ал ауылдарда үй жанындағы дүкен көбіне тұрғындар жиі баратын негізгі орындардың бірі болып қала береді. Сондықтан PANA жобасының авторлары мұндай сауда нүктелерін алғашқы көмек көрсететін қолжетімді орындар ретінде пайдалануды ұсынып отыр.
ІІМ мен қоғамдық көмекшілердің бұған қандай қатысы бар?
Бастаманың тағы бір бөлігі полицияның қоғамдық көмекшілері институтымен байланысты. Депутаттық сауалда ІІМ PANA жобасын қолдайтыны, ал оған қатысатын ұйымдардың қызметкерлері қоғамдық көмекшілердің ресми мәртебесін ала алатыны айтылған.
Бастама авторларының жоспары бойынша, олар бейнебақылау жүйесі орнатылған тұрақты нүктелерде тәулігіне 12 сағат кезекшілік атқарады. Әр көмекшінің жұмысы цифрлық жүйеде тіркеліп, оның қызметін бақылауға және нәтижесін бағалауға мүмкіндік берілуі тиіс.
Алайда депутаттың пікірінше, жобаны толық іске қосу үшін оны FSM Social платформасымен интеграциялау қажет. Бұл платформа прокуратураны, ІІМ-ді, "Жанұя" отбасын қолдау орталықтарын және дағдарыс орталықтарын біріктіреді.
Неліктен жобаға мемлекеттік платформаға қолжетімділік берілмей отыр?
FSM Social жүйесіне қосылу мәселесі депутаттық сауалдың негізгі тақырыптарының біріне айналған.
Лариса Лидің айтуынша, Астана, Көкшетау және Теміртау қалалары PANA жобасын пилоттық режимде іске қосуға дайын. Алайда бейінді министрліктер жобаға қажетті техникалық қолжетімділікті бермей отыр.
Депутаттың пікірінше, платформамен интеграциялау қудалау мен қауіп-қатер жағдайлары туралы ақпаратты бірнеше бейінді қызметке бір уақытта жіберуге мүмкіндік береді. Оның пайымдауынша, бұл өтініштерге жедел әрекет етуге және зорлық-зомбылық туралы ақпараттың тек жергілікті деңгейде қалып қоюына жол бермеуге көмектеседі.
Сонымен қатар бастама авторлары қауіпсіз нүктелердің қызметкерлері мемлекеттік деректер базасына қол жеткізе алмайтынын атап өтеді. Жоспар бойынша, олар тек бастапқы хабарламаны біржақты тәртіппен жібереді. Ал платформа ішіндегі ақпаратты тек уәкілетті мемлекеттік органдар көріп, өңдей алады.
Үкіметтен не талап етіледі?
Лариса Ли Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мен Мәдениет және ақпарат министрлігін жобаны іске асыруға кедергі келтірмеуге және PANA-ға FSM Social платформасына қосылу мүмкіндігін беруге шақырады.
Сондай-ақ депутат пилоттық жоба іске қосылатын үш қалада – Астана, Көкшетау және Теміртауда қоғамдық көмекшілерге арналған жеке IP-мекенжай бөліп, біржақты техникалық контур құруды ұсынады.
Бастама авторларының мәлімдеуінше, бұл үшін бюджеттен қосымша қаражат бөлудің қажеті жоқ, себебі мемлекеттік цифрлық платформа қазірдің өзінде жұмыс істеп тұр.
Енді Үкімет мемлекеттік қызметтер мен жеке ұйымдарды зорлық-зомбылыққа тап болған адамдарға көмек көрсетуге арналған бірыңғай желіге біріктіру туралы ұсынысқа қатысты өз ұстанымын білдіруі тиіс.
іздеу