Қазақстан үкіметі Ұлттық қордан тағы 5 трлн теңге алмақ: қаражат қайда жұмсалады

Ұлттық қордан қаражат алу тоқтамайды

Құрылтайдың пленарлық отырысында Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин үкіметтің әлеуметтік және инфрақұрылымдық нысандар салуға арналған ауқымды бағдарламаны Ұлттық қор қаражаты есебінен қаржыландыру жоспары туралы айтты.

Оның сөзінше, 2027 жылы қордан екі трлн теңге, ал 2028 және 2029 жылдары жыл сайын 1,5 трлн теңгеден алу көзделген. Осылайша, үш жылда бұл мақсатқа барлығы бес трлн теңге бағыттау жоспарланып отыр.

Үкімет уәдесі неге өзгерді?

Ұлттық қордан нысаналы трансферттерді қайта алу туралы шешім биліктің бұған дейінгі мәлімдемелеріне қайшы келеді. 2024 жылғы қазанда сол кездегі Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Нұрлан Байбазаров 2026 жылдан бастап мұндай қаражат алуды қысқартуға уәде берген.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев та бюджеттің Ұлттық қорға тәуелділігін азайтып, оның қаражатын ағымдағы шығындарды жабуға пайдалануды шектеуге шақырған.

Енді үкімет жаңа тәсілді жалпыұлттық маңызы бар ірі жобаларды қаржыландыру қажеттілігімен түсіндіреді. Сонымен бірге билік қор қаражаты күнделікті бюджеттік шығындарға жұмсалмауы керек екенін атап өтеді.

Қаражат қайда жұмсалады?

Жұманғариннің айтуынша, нысаналы трансферттер аса маңызды нысандар мен жалпыұлттық маңызы бар жобаларға бағытталады. Алайда оның сөзінің жарияланған бөлігінде қаржы бөлінетін нақты құрылыс нысандары аталмаған.

"Мемлекет басшысы "үлкен құрылыс" бағытын айқындап, Ұлттық қор қаражатын пайдалануға болатынын атап өтті. Әлеуметтік және инфрақұрылымдық нысандар салудың ауқымды бағдарламасын іске асыру міндеті қойылды", – деді Премьер-министрдің орынбасары.

Қаражат алынғанымен, Ұлттық қор өсуі керек

Үкімет нысаналы трансферттерге қарамастан, Ұлттық қордың валюталық активтері өседі деп болжап отыр. Болжам бойынша, қор активтері 2027 жылы 65,2 млрд долларға, 2028 жылы 67,3 млрд долларға, ал 2029 жылы 76 млрд долларға жетеді.

Жұманғариннің айтуынша, үкімет республикалық бюджет шығыстарының өсуін бюджет қағидалары арқылы шектемек. 2027–2029 жылдары шығыстардың өсу қарқынын 9,2–9,4% аралығында ұстау жоспарланып отыр.

Сонымен қатар үкімет мұнайға қатысы жоқ бюджет тапшылығын 2027 жылғы ЖІӨ-нің 5,3%-ынан 2029 жылы 2,5%-ға дейін төмендетуді көздейді. Болжам бойынша, мемлекеттік борыш 2027 жылғы ЖІӨ-нің 22%-ынан 2029 жылы 19,2%-ға дейін азаяды.

Бұған дейін Qumash.kz үкіметтің үш жыл ішінде Ұлттық қордан маңызды жобаларға бес трлн теңге бағыттауды жоспарлап отырғаны туралы жазған еді. Сонымен қатар билік бюджет тапшылығын біртіндеп азайтып, қордағы жинақты көбейтуге уәде берген.