Депутаттың ұсынысы бойынша, қауіп төнген немесе біреудің қудалауына ұшыраған адамдар көмек сұрай алатын қауіпсіз орын ретінде дүкендерді, дәріханаларды және ПИК пен МИБ кеңселерін пайдалану көзделіп отыр.
Ішкі істер министрлігі Qumash.kz тілшісіне берген жауабында PANA жобасы іске қосылған жағдайда мұндай орындардың қызметкерлерінен түскен хабарламаларды қабылдап, тіркеуге дайын екенін мәлімдеді.
Депутаттар не ұсынды?
Лариса Лидің бастамасына сәйкес, қауіпсіз орындардың қатарына үй жанындағы дүкендер, дәріханалар, ПИК және МИБ кеңселері кіруі мүмкін. Қауіп төнген немесе қудалауға ұшыраған адам осындай орындардың біріне кіріп, көмек сұрай алады.
Бұл ұйымдардың қызметкерлеріне арналған "Үш қадам" хаттамасы да әзірленген. Оған сәйкес, олар көмек сұрап келген адамды қызметтік бөлмеге кіргізіп, агрессордан қорғауға, алғашқы медициналық көмек көрсетуге және шұғыл қызметтерді шақыруға тиіс.
Бастамашылар мұндай қауіпсіз орындарды ІІМ, прокуратура, "Жанұя" отбасын қолдау орталықтары мен дағдарыс орталықтарын біріктіретін FSM Social мемлекеттік платформасымен байланыстыруды да ұсынған.
ІІМ не деп жауап берді?
Qumash.kz редакциясының сауалына берген жауабында Ішкі істер министрлігі полиция отбасылық-тұрмыстық зорлық-зомбылық фактілері мен оны жасау қаупі туралы барлық хабарламаны қабылдап, тіркейтінін хабарлады.
Ведомство өкілдері полицияның әрекет етуі оқиғаның қай жерде болғанына немесе ақпараттың қандай дереккөзден түскеніне байланысты болмайтынын атап өтті.
"Жоба іске қосылған жағдайда бұл тәртіп PANA алғашқы көмек көрсету орындарының қызметкерлері жеткізген хабарламаларға да қолданылады", – деп түсіндірді ІІМ.
Қазақстанда 433 SOS батырмасы жұмыс істейді
ІІМ өкілдері полицияны шұғыл шақыруға арналған SOS батырмалары туралы да мәлімет берді. Мұндай құрылғылар теміржол және автовокзалдарда, базарларда, саябақтарда, скверлерде, демалыс аймақтарында және адамдар көп жиналатын басқа да қоғамдық орындарда орнатылған.
Қазір Қазақстан бойынша осындай 433 батырма жұмыс істейді. Олар Астана, Алматы және Шымкент қалаларында ғана емес, барлық облыс орталықтарында бар.
Батырма басылған кезде аумақтық полиция департаментінің жедел басқару орталығының қызметкерімен автоматты түрде байланыс орнатылады. Құрылғылар бейнекамералармен, микрофондармен және динамиктермен жабдықталған. Сондықтан оператор қоңырау шалған адамды тыңдап қана қоймай, оқиға орнындағы жағдайды да көре алады.
"Бұл батырмалар жеке деректерді міндетті түрде ұсынбай-ақ, полициядан шұғыл көмек сұрауға мүмкіндік береді", – деп хабарлады ІІМ.
Орталық қызметкері оқиғаның мән-жайын анықтап, қажет болған жағдайда жақын маңдағы полиция жасағын жібереді.
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап осындай құрылғылар арқылы 1 069 өтініш түскен. Министрлік мәліметінше, олардың барлығы бойынша тиісті жұмыс жүргізілген. Алайда ведомство өтініштердің қаншасы нақты отбасылық-тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қатысты болғанын нақтыламады.
Бұл бастама неге маңызды?
Заңнама қатаңдатылғанына қарамастан, отбасылық-тұрмыстық зорлық-зомбылық мәселесі әлі де өзекті болып отыр.
Қазақстанда ұрып-соғу қылмыстық жауапкершілікке жатқызылғаннан кейін екі жыл өткен соң жарияланған статистика кінәлілердің басым бөлігі әлі де темір торға қамалмайтынын көрсетті. Заң талаптары күшейтілгенімен, қамауға алу сирек қолданылатын жаза түрі болып отыр. Ал мыңдаған іс тараптардың татуласуымен аяқталады.
Бұған дейін 2025 жылы денсаулыққа зиян келтірмей ұрып-соғу фактісі бойынша 906 адам кінәлі деп танылғаны хабарланған. Алайда олардың тек 87-сі ғана қамауға алынған. Бұл – 9,6 пайыз. Тағы 423 адам қоғамдық жұмыстарға тартылса, 385 адамға айыппұл салынған.
Сонымен қатар жеңіл дәрежедегі ұрып-соғу үшін жауапқа тартылған 509 адамға қатысты сот істері тоқтатылған. Оның 98 пайызында бұған тараптардың татуласуы себеп болған.
Сол жылы ұрып-соғу салдарынан 3,9 мың әйел мен 543 кәмелетке толмаған бала зардап шеккен.
Тамыз айында Qumash.kz әйелін екі рет ұрып-соққанымен, екі жағдайда да тараптардың татуласуына байланысты қылмыстық жауапкершіліктен құтылған ер адам туралы жазған еді. Қайталанған жағдайдан кейін прокуратура сот шешімін қайта қарауға қол жеткізді. Бас прокуратура бұған дейін жауапкершіліктен босатылған адамдардың қайтадан жазадан құтылған тағы үш жағдайды хабарлаған.
Қорғау нұсқамалары да агрессорларды әрдайым тоқтата алмайды. Қыркүйекте Жамбыл облысында бұрынғы бірге тұрған әйелін бірнеше жыл бойы қудалаған 62 жастағы ер адам осындай нұсқаманы бұзғаны үшін 10 тәулікке қамалды. Бұған дейін полиция оған қатысты бірнеше рет шара қолданған
2026 жылдың тоғыз айындағы мәлімет бойынша, дағдарыс орталықтарына балалары бар 4,5 мың әйел орналастырылған.
